Geleneksel Tavla: 3 Soru 3’er Cevap

Çoğumuzun severek oynadığı geleneksel tavlamız hakkında bir süredir bekleme yapan üç probleme değinelim. Bu problemleri gönderen okurumuz Oray Bey’e ve rakibi Sedat Bey’e teşekkürlerimizi sunuyoruz. Bu yazıda tarafları pul renkleri Siyah (aşağısı) ve Sarı (yukarısı) olarak değerlendireceğiz. Yazının fotoğrafında pozisyonlardan birinin orijinal otantik fotoğrafı var, inşallah tavla ve bilimum iştahımızı kabartır 🙂

Problemleri analiz ederken program (eXtremeGammon – kısaca XG) desteği aldık. Yapay sinir ağı teknolojisi ile modern/vidolu tavlayı dünyanın en iyi oyuncuları seviyesinde oynayan bu yazılım neredeyse standart haline gelmiş durumda. Çok önemli bir durum var dikkat etmemiz gereken. Tavlanın maç şeklinde oynanışı belirli skora ilk varma üzerine kuruludur bildiğimiz üzere. Ancak bazı skorların önemi yadsınamaz. İşte bu skor kategorilerinden bazılarını dikkate alalım:

SKOR ADI KISALTMA AÇIKLAMA
Normal Match Score
(Normal Maç Skoru)
NMS 1 veya 2 puan maçı bitirmez. Örnek: 5’lik maçta durum 0-0.
Double Match Point
(Alan Galip Oyunu)
DMP Puan alan taraf maçı kazanır. Marsların önemi yoktur. Örnek: 7’lik maçta durum 6-6.
Gammon Go
(Marsa Git)
GG Hamle sırası bitime 2 uzak olan taraftadır. Diğer taraf bitime 1 uzaktır. Mars ilk tarafa maçı kazandırır, oyun ilk tarafa eşitliği getirir, karşı taraf puan alırsa maçı kazanır. Örnek: 5’lik maçta durum 3-4.
Gammon Save
(Marstan Kaç)
GS Yukarıdaki GG’nin tersi durum. Hamle sırası bitime 1 uzak olan taraftadır. Karşı taraf ise sadece mars ile maçı bitirebilir. Örnek: 5’lik maçta durum 4-3.

Aşağıdaki üç poziyonu NMS yani normal maç skoru ile analiz etmemeye karar verdik. Sebebi XG’nin maç analiz teknolojisinin katlama küpü denilen geleneksel tavlada olmayan bir matematik unsuruna sahip olması. Dolayısı ile her bir pozisyon için DMP, GG ve GS skorlarında analiz yapacağız. Bu da geleneksel tavlayı iyi oynamak için epey bir skor perspektifi katacaktır.

Pozisyon 2-2

DMP skoru:

Amaç iki taraf için de puan alıp maçı kazanmak. Bu amacı daha oyunun en başında farkedip bütün oyunu bu filtreyle yürütmekte fayda var. Benim Türk tavlacılarda gördüğüm en büyük eksiklerden. Milli Takımı dahi çalıştırdım bu eksik çoğu oyuncuda çok bariz.

Önce Durum Tespiti yapalım. Sıra Sarı’da. Dolayısı ile Sarı ‘dan konuşalım. Sarı hem yarış (111 ‘e 131 yani 20 pip önde) hem de pozisyon olarak önde. Belki görece tek dezavantajı 3 ‘deki beşli sırık. Siyah hem yarış hem pozisyon olarak dezavantajlı. Bu dezavantaj üç yönden sırıtıyor. Bu yönlerden birisi statik yani uzun vadede değişmeyecek: Siyah kendi hanesine derin kapılar yapmış, 20 ve 21 alınamamış. Diğer iki yön ise dinamik: Siyah ‘ın kapıları kırılgan, üzerleri çıplak. Bir hamle sonra bir kapı eğreti bir şekilde bozulabilir. Bir de Siyah ‘ın en gerideki pulları blok arkasında kalmak üzere.

Şimdi Düşünme Süreci konusuna gelelim. Benim düşünce sürecime örnek olarak şöyle ilerlerdim. En kritik eksiği farketmeye çalışırdım. Sarı ‘nın güçlü yanı hem pozisyon hem de yarış. Durum tespitini maç esnasında doğru yapabilmişsem önce Tavlanın Amacı ‘ndan başlardım: Yarışmak ve rakibinden önce çizgiyi geçmek. Ya da yarışamıyorsa rakibi bloke etmek. Burada 2-2 ile yapılabilecekler arenasında her iki şey de mümkün. Eğer 20 pip fark (2-2 oynanınca 28 pip olacak) etliye sütlüye karışmadan yarışmayı ve rakibin 6-6 ‘sı ile bile yıkılmamayı getirecekse neden olmasın. Ancak bloke seçeneği (mesela 6-6 ‘nın blokajı) mümkünken bunu yapmamanın alemi ne? Belki hem yarışmak hem de bloke etmenin orta noktasını hem de rakibin bir el sonra bir kapıyı bozacak olmasının avantajını kullanabilirim. Bu avantajı güzel kullanıp belki rakibi vurarak ilerleme ihtimali ortaya çıkacaksa kendi hanemde bir dezavantaj yaratmak ne kadar tehlikeli olabilir. Yani 3 ‘deki sırıktan bir pulu açığa yatsam ve o pul bir iki el içinde örtülemese ne kaybederim. Çok bir şey değil çünkü Siyah ‘ın kalesi kırıklara çok kötü muamele edebilecek durumda değil. Şimdi artık İcraate başlayabilirim.

Önemli bir icraat düsturuna ne dersiniz? Çiftleri teker teker oynamak insan hatasını azaltır. İlk ikiyi ben 3 ‘den 1 ‘e oynar ve geriye üç tane iki bırakırım. Sonraki ikiyi 10 ‘dan 8 ‘e koyarak 6-6 blokajı da sağlarım. Şimdi açıkları öylece bırakmanın rakibin kırılgan noktasında ona bu kırılganlığına çare olabilecek taktik avantajlar getirebileceğini görüp üçüncü iki ile 10 ‘dan 8 ‘e gelerek o zayıflığı gideririm. Dördüncü iki ile de biraz daha uzun vadeli ama yine taktik bir mesele olan içerdeki açığı bertaraf ederim, yani 3 ‘den 1 ‘e bir pul daha atarım. Bütün bunlar sadece bir alternatif hamle oluşturmuş oldu. Profesyonellik gereği en az bir tane daha alternatif ve iyi hamle bulmak lazım. Çok uzadı biliyorum ama süreç böyle işliyor 🙂 Bu hamleyi cebe alıp baştan icraat süreci çalıştırarak bir hamle daha bulalım.

Doğal görünen hamlenin ne kusuru var ona bakarım. Yani 4 kapısını üç tane iki kullanarak alıp dörtlü sıralı blok oluşturup son ikiyi de yine 3 ‘den 1 ‘e inmek gibi. Bu iki hamleyi tartarken maç esnasında yanımda XG olup da ikisinin de eşit gibi (1000 ‘de 14 ‘lük hisse değeri farkı çoğu zaman ihmal edilebilecek kadar küçük bir farktır. Genelde 1000 ‘de 20 ve altına çoğu oyuncu dikkat etmez. Ben profesyonel oynamış birisi olarak dikkat etmek zorundayım). İyi bir günümde bu iki hamleyi 0,014 ‘lük fark vardır diyecek kadar olmasa da XG gibi doğru sıralayabilirim. Ancak bile bile ikinci sıradaki hamleyi yapmak da beni bozmaz. Neden? İnsan Faktörü.

İnsan faktörünü hem kendimizin hem de karşımızdakinin XG olmadığını bilmek kadar küçük dar bir haliyle tavlada kullanabiliriz. Daha üst düzey kullanımlar bu yazıyı bozacak ve çok uzatacaktır. Zaten çok uzadı 🙂 Ancak Siyah oyuncunun oyun gücünün Sarı ‘dan daha düşük olduğunu düşünülebilirse birinci sıradaki 6-6 blokajı yapan hamle daha da güçlenir. Şimdilik bu kadar yeter. Doğru hamle sıralaması yukarıda XG ‘den alınmış ekran görüntüsünde mevcut.

***

GG skoru:

Yukarıdaki bütün süreci baştan sona çalıştırmayalım. Sadece skordan ötürü oluşan farka bakalım. Sarı eğer mars kazanabilirse maçı kazanacak. Dolayısı ile yukarıdaki ikinci hamlenin değeri yükselir. Neden? Çünkü açık yakalayabilirse ve onu tutabilirse, hatta birazcık daha uzun vadede iki pulu kırıp kendi kalesini de tamamen örtebilirse mars ihtimalini en az %40 ‘lara taşıyabilecek. Dolayısı ile ikinci hamlenin daha şu anda mars kazanma ihtimali ilk hamleden yüksek olmalı. DMP analizine göre bakarsak maç kazanma yüzdelerinde ise çok büyük fark olmamalı. Matematiksel olarak marsa gitdip jem oyunu hem de maçı kazanma şansımızı %2 arttırabiliyorsak ve bu sırada oyun kazanma yüzdemiz %1 ‘den az düşüyorsa toplamda kardayız demektir. XG çıktısına bakarsak durum aynen de böyle görünüyor. Mars kazanma yüzdesi 12,4 ‘den 14,7 ‘ye çıkmış yani % 2,3 artmış. Oyun kaybetme yüzdemiz ile 66,1 ‘den 65,6 ‘ya düşmüş, yani % 0,5 azalmış. Matematiksel olarak net kardayız. Dolayısı ile bu özel skorda DMP skoruna göre oluşan sıralama yer değiştiriyor. Arada 0,037 ‘lik fark var, 0,020 ‘nin üzerinde bir fark, dolayısı ile bunu iyi oyuncular önemsemeli.

***

GS skoru:

Yine farktan gidip bütün karar verme sürecinde tenzilat yapalım. En önemli skor kriterine dikkat çekelim: Sarı mars kaybederse maçı kaybedecek, oyunu kazanırsa maçı kazanacak. Dolayısı ile sıralamanın DMP ile aynı olmasını bekleriz. Çünkü oradaki temiz açıksız hamleyi yapmanın marsları tırmandırmayacağını tahmin edebiliriz.

Karar Verme Süreci ‘ne düstur eki yapalım. Bu üç skoru da çalıştığımıza göre ve çalışması en basiti DMP olduğuna göre tavlada (hem geleneksel hem de modern) eğer DMP hamlesini bulabilirsek diğer skor kritik GG veya GS hamlelerini oradan ilerleyip bulabiliriz.

Diğer iki problemi de XG sonuçlarını ve altındaki boşlukları kullanarak kendiniz çözünüz. Ev ödevi olsun 🙂

Pozisyon 4-1

DMP skoru:

 

 

***

GG skoru:

 

 

***

GS skoru:

 

 

Pozisyon 6-2

DMP skoru:

 

 

***

GG skoru:

 

 

***

GS skoru:

 

 

EBIF 2017 Champions Cup ve European Cup Maçlarımız

Avrupa Internet Tavla Federasyonu EBIF’in düzenlediği 2017 Champions Cup ve European Cup başladı. Kaptan Cüneyt Argun Genç önderliğinde faaliyet gösteren Türkiye Milli Takımımız aşağıdaki kadrolarla mücadele ediyor. Bireysel mücadele şeklinde yürütülen bu iki turnuvada takım puanları dikkate alınmıyor:

EBIF 2017 Champions Cup

Ali Çetin Belene

Cihangir Çetinel

Cüneyt Argun Genç

Mustafa Altuntaş

EBIF 2017 European Cup

Feza Diyarbekir

Ümit Tanoğlu

Yasin Okal

EBIF 2017 Champions Cup ve European Cup Milli Takım maçlarımızla Champions Cup eşleşmelerinisıralamalarını, European Cup eşleşmelerinisıralamalarını, bütün çizelgeleri, teker teker oyuncularımızın maçlarını ve mevcut maç analizlerini bu yazıdaki linklerden takip edebilirsiniz. Maçlar GridGammon’da oynanmakta olup üyeliğiniz varsa belirtilen saatlerde (Türkiye saati) takip edebilirsiniz.

Ali Çetin Belene 1:0 David Bognar
Ali Çetin Belene 1:0 Leko Ristovski
Cihangir Çetinel 1:0 Katalin Veszeli
Cihangir Çetinel 0:1 Sergey Erokhin
Yasin Okal 0:1 Markus Klein
Ali Çetin Belene 1:0 Eva Zizkova
Yasin Okal 0:1 Jürgen Hegele
Cihangir Çetinel 1:0 Rolf Vetsch
Ümit Tanoğlu 0:1 Andreas Tolias
Cüneyt Argun Genç 0:1 Jiri Olejnicek
Mustafa Altuntaş 0:1 Roohollah Amiri Andy
Mustafa Altuntaş 1:0 Martin Stemberka
Ümit Tanoğlu 1:0 René Kälin
Feza Diyarbekir 0:1 Marc Olsen
Ümit Tanoğlu 0:1 Andreas Hofmann
Yasin Okal 1:0 Pawel Jozwiak
Feza Diyarbekir 1:0 Dariusz Sejdak
Feza Diyarbekir 1:0 Mike Laszlo
Cüneyt Argun Genç 1:0 Steen Gronbech
Cüneyt Argun Genç 1:0 Sebastian Wilkinson
Cüneyt Argun Genç 1:0 Heinz Jahrbacher
Feza Diyarbekir 1:0 Jacques Wehli
Mustafa Altuntaş 1:0 Kay Bashiti
Ali Çetin Belene 0:1 Amir Eshraghi
Feza Diyarbekir 0:1 Zdenek Zizka
Cüneyt Argun Genç 0:1 Daniel Kocsis
Mustafa Altuntaş 1:0 Cihangir Çetinel
Feza Diyarbekir 1:0 Jan Cerny
Mustafa Altuntaş 1:0 Sebastian Müller
Cüneyt Argun Genç 1:0 Roohollah Amiri Andy
Ali Çetin Belene 0:1 Gaz Owen
Feza Diyarbekir 0:1  Michael Larsen
Mustafa Altuntaş 0:1  Willi Preskar
Cüneyt Argun Genç 1:0  Gunnar Birnir Jonsson
Cüneyt Argun Genç 1:0  Peter Urbantschitsch
Cüneyt Argun Genç 0:1  Remi Deschamps

Yıldönümü Turnuvası’nda Neler Oldu

Büyüklük, şaşalılık, pürüzsüz işleyiş ve oyuncu konforu açısından her sene daha ileri giden ve oynamayı iple çektiğim turnuvalardan birisi olan İSTAVDER Yıldönümü Turnuvasının 9. versiyonu başarıyla tamamlandı. 422 oyuncunun ana kademede yer aldığı ve 128 ekibin çiftler müsabakası yaptığı 3 dekarlık turnuva salonuyla dünyanın en büyük salonlu turnuvası olan bu turnuva bu sene dört günlük süresiyle daha doyurucu oldu. Türkiye’den Ali Cihangir Çetinel, Bülent Karabulut ve Dinçer Güneş olmak üzere üç oyuncu birden şampiyon çıkarıp bu yönüyle de müstesna olan 9. İSTAVDER Yıldönümü Turnuvası yorumları için  tıklayabilir ve aşağıda özet sonuçları görebilirsiniz.

Turnuvayı düzenleyen bütün ekibe başta İSTAVDER Başkanı Fuat Erdağ olmak üzere teşekkür ediyorum. Yürütümü sağlayan tüm ekibe başta turnuva direktörleri Caner Cenk Çorbacıoğlu ve Ahmet Nar olmak üzere teşekkür ediyorum. Üç şampiyonun görsel değerini azımsamıyorum ancak yazının fotoğrafında şirinliği ile turnuvaya renk katan, Bulgaristan’dan sevgili Maya Peycheva’nın bu turnuvada özel oyuncu ödülü alan kızı Alexandra Peycheva’yı kullandım, teşekkür ediyorum. Katılımcıların neredeyse birçoğu ile hoşbeş ve şamatadan derin sohbete kadar uzanan bir yelpazede gönül bağı kurduk. Onlar sayesinde hiç bir turnuvayı kaybetmedim 🙂

Hepsine katıldığım tek turnuva olan Yıldönümü Turnuvası’nda bu sefer oyuncu olarak epey tutunarak keyif aldım. Turnuva heyecanından ara ara unutsam da hakem olarak görev yaptığımı hatırladığım anlarda gurur duydum 🙂 Yorumcu olarak görev alamadım ancak içimde kalmasın diye Gürcistan’dan çok iyi bir oyuncu olan Levan Kareli ile yaptığım maçın analizi (teşekkürler Levan!) eşliğinde yaptığım naçizane yorumlarımı paylaşıyorum. Bizzat oynarken de sonradan yorum yaparken de eğlendim ve bir çok şey öğrendim. Türkiye’nin delimsirek ve zorlu bir oyuncusu olarak özellikle genç neslin bana karşı nasıl oynaması gerektiğini paylaşmaktan dahi çekinmedim 🙂 Umarım bu yorumlar umarım camiamıza faydalı olur.

XG analizi

SONUÇLAR

PASHABGT-TBGT – ISTAVDER 9th ANNIVERSARY BACKGAMMON TOURNAMENT
February 23-26, 2017; Istanbul, Turkey

CHAMPIONSHIP (422): 1/3-Ali Cihangir Çetinel / Dinçer Günes / Bülent Karabulut, 4-Mehmet Hulusi Tumer, 5-Toni Bernaba (Lebanon), 6-Ulvi Cangazi, 7-Eugene Cholombitko (Ukraine), 8-Alexey Chanturidze (Russia); 1C-Suat Seven, 2C-Yakov Kudrin (Russia); 1LC-Murat Murat (Greece), 2LC-Kamran Sharifi (Iran).

9th TURKISH CONSULTATION DOUBLES (128): 1-Tamaz Giorgobiana (Georgia) & Abesadze Giorgi (Georgia), 2-Marcel Geist (Germany) & Adnan Tayfur; 3/4-Ali Çetin Belene & Ibrahim Karaca / Abdullah Özbakir & Neslihan Özbakir.

SPEEDGAMMON (64): 1- Aidin Mehtar (Iran), 2- Alireza Soltani (Iran).

TEAM CHALLENGE (40 Teams): 1-Alsancak: Zeki Gönden / Tolgay Okumus / Ersin Narman, 2-Persian Power: Aidin Mehtar (Iran) / Amin Shahvalizade (Iran) / Jalil Khalili (Iran).

ONE POINT #1: (64) Deniz Kizilbora (Northern Cyprus).
ONE POINT #2: (64) Sinan Sutcuoglu.
ONE POINT #3: (64) Masoud Ahmadpour (Iran).
ONE POINT #4: (64) Meral Ceylan.

SUPER JACKPOT #1: (16) Abdullah Ser.
SUPER JACKPOT #2: (16) Alaattin Özaltun.
SUPER JACKPOT #3: (16) Babur Eren.

SPECIAL PLAYER AWARDS: Erol Özsoy, Celen Teran (Northern Cyprus), Hamidreza Shahrokhi (Iran), Alexandra Peycheva (Bulgaria), Ayla Karmen Acun.