Çapa Kırma (1): Yarış Faktörü

Facebookmail

Paul Weaver’ın bir sözü var: “Rakibin beş kapısındaki çapayı oyun sonuna kadar muhafaza ederseniz, katmerli mars olursunuz.” Evet, çapayı erken kırmak da geç kırmak da ayrı bir sorun. Çoğu zaman erken kırarsan ciddi bir mars tehdidi ile,  geç kırarsan sıkışık bir durumda kalma tehdidi ile karşılaşırsın. Çapa kırmak için belli bir aralık yok, çoğu zaman belli bir an var. Kırdınız kırdınız, kırmadınız büyük hata! İşin özeti bu!

Tavlayı doğru şekilde oynamak istiyorsanız bu tarz kırılma anı diyebileceğimiz pozisyonlarda an’ı iyi yakalamanız gerekiyor. Aşağıda çapa kırma kararında etkili olan temel faktörleri bulacaksınız.

A) EN BELİRLEYİCİ UNSUR YARIŞTAKİ DURUM

Çapa kırma kararında en belirleyici unsur yarıştır. Önde olduğunuz bir yarışta kırmaya daha meyilli olmanız gerekiyor. Rakibin özellikle dört, beş ya da bar kapısı gibi yüksek noktalarında çapa yaparak vereceği açığı bekleriz ama çapa yapmanın tek gerekçesi bu değil ki! Yüksek noktalarda çapa yaparak oynadığımız kapı tutma (ya da sadece tutma oyunları) oyunları yarış stratejisinin önemli bir parçasıdır. Bu noktalar güvenli kaçış için bir konuşlanma noktasıdır. O halde çapanın konumuz itibariyle ön plana çıkan iki temel işlevi var: Birincisi açık yakalama, ikincisi kaçışa hazırlık.  Önde olduğunuz bir yarışta açık yakalayıp ne yapacaksınız? Öndeysen yarış. Önde olmanız zamanlamanızın kalmadığı ve geride kalmaya devam ederseniz sıkışacağınız anlamına gelir. Başka bir deyişle geride olan ve zamanlaması daha iyi olan rakip, sizi uygunsuz zamanda çapa kırmaya zorlayarak daha zor durumda bırakabilir. Hatta bu durum yarışın başa baş ve onun biraz altında olduğu durumlarda dahi geçerli. Sahip olduğunuz çapa,  rakip açıkları avlama anlamında ne kadar hisse veriyorsa emin olun yarış anlamında da bir o kadar veriyor. Açık bekleyeceğim derken yarış şansınızı asla küçümsemeyin.

Özellikle karşılıklı çapalarınızın durumuna da bakın. Eğer rakipten daha ileri bir çapaya sahipseniz önce siz kırmak zorunda kalacaksınız. Son ana kadar beklemek daha sıkıntılı olabilir. Eğer rakip daha ileri bir çapaya sahipse bırakın önce o kırsın.

Örnek 1:

Beyaz 118 pip.
Siyah 166 pip.
Beyaz 6-5 oynayacak
XGID=—-bDB-B–a-D-a-a-dbbC-b-:0:0:-1:65:0:0:3:0:10

CapaKirma-1

Beyaz hamlesini tamamlayınca 59 pip önde olacak. 14/8 10/5 hamlesi sadece günü kurtarmaya yetiyor. Çapa kırma kararları bir nevi “ya şimdi indirimli öde, ya da ileride faizi ve cezasıyla birlikte çok daha fazlasını öde” mantığıyla çalışır. Nitekim yukarıda da benzer bir durum var. Beyaz açık ara önde ve toplama aşamasına geçmenin kaçınılmaz yolu 21 deki çapanın kırılmasından geçiyor. Siyah atak bölgesinde yoğunlaşmadan ve evini güçlendirme fırsatı yakalamadan kaçmanın tam zamanı. Kırılacaksa da şimdi kırılsın. Sonra kırılmak çok daha pahalı olacak. 14/8 den sonra 21/16 rakibin dörtlerini de ikilemde bırakıyor.

Örnek 2:

Beyaz 148 pip.
Siyah 134 pip.
Siyah 5-3 oynayacak
XGID=—-AbEBC—dB—cBe—a–:0:0:1:53:0:0:3:0:10

CapaKirma-2

Hamle sırası Siyahta ve 5-3 ile üç kapısının yapılması otomatik bir hamle. Evi güçlendirmek hem oyun hem mars kazanma anlamında oldukça etkili bir hamle. Ancak bu durum tavlanın bir yarış oyunu olduğu gerçeğini değiştirmiyor. Siyah hali hazırda 14 pip önde ve hamlesini tamamladıktan sonra 22 pip önde olacak. Gerek var mı geride kalıp bir pul daha getirmeye?

Siyah yarış oyun planının baskın ağırlığını doğru tespit etmiş olarak bakabilirse bu durumu da o plan çerçevesinde bir problem çözme fırsatı olarak görecektir. Böylece çapayı çapa olarak değil yarışta önde olan taraf olarak kaçılası pullar olarak görecektir ve Beyaz henüz tehlikeli değilken en büyük derdini çözüp küpe yaklaşmayı deneyecektir. Beyazın evi henüz bomboş ve içeride açığı var. Siyah 18/15 18/13 kaçma girişiminden hasarsız çıkarsa açık ara favori olacak ve belki de küpü çevirerek zahmetsiz bir puanı hanesine yazma aşamasına gelecek. Öteki türlü yüksek noktaya çapa atmış rakibe karşı dışarıdaki tüm kapıları yedeksiz bırakmak doğru bir seçim değil.

Örnek 3:

Beyaz 181 pip.
Siyah 129 pip.
Siyah 4-3 oynayacak
XGID=—CbBCcC—cB–b–cbB—-:0:0:1:43:0:0:3:0:10

CapaKirma-3

Siyah 52 pip önde götürdüğü bir yarışta 8/5 6/2 yi tercih etti. Çapa kırarken en büyük korku “ya kırılırsam ve mars olursam” etrafında toplanır. Buraya kadar ki ve bundan sonraki analiz sonuçlarına dikkatle bakarsanız birçok örnekte kırmanız gereken noktada yüreksiz davranmanın daha çok mars tehlikesi yarattığını açıkça görebilirsiniz. Bakın, 21/14 den sonra rakibin mars kazanma ihtimali %9,85 iken görünüşte güvenli oyun olan 8/5 6/2 hamlesinden sonra %11,46. Açık vermeniz kaçınılmaz olduğunda en uygun zaman, rakibin geride ve atak zonundan uzakta, içeride hazırlıksız olduğu zamandır. Yani sizin açık ara önde olduğunuz zamanlardır.

Örnek 4:

Beyaz 117 pip.
Siyah 138 pip.
Siyah 4-3 oynayacak
XGID=—B-bD-CB–bB—-bdBabaa-:0:0:1:43:0:0:3:0:10

CapaKirma-4

 

 

 

 

Rakibin evinde üç tane açık var ve kaçmak için en uygun zamanlardan biri ancak Siyah 21 pip geride ve rakibin dışarıdaki kapılarının tamamı yedeksiz. Yedeksiz kapılar Beyaz için sorun olacak ve Siyah geride kalıp beklemeyi tercih etmeli. Siyahın geride açık bırakarak kaçması Beyazın birçok kötü atışını etkin hale getirecek. Elbette bu ve yukarıdaki diğer pozisyonlara ilişkin söylenecek çok şey var ama biz dikkati şimdilik yarış faktörü üzerinde tutmak istiyoruz. Devam edelim…

Örnek 5:

Beyaz 146 pip.
Siyah 118 pip.
Siyah 5-4 oynayacak
XGID=-BB-BBBcB—ba—c-dA-bB–:1:1:1:54:0:0:3:0:10

CapaKirma-5

Siyahın güçlü ev yapısı ve açık ara yarış liderliğine karşın Beyazın dış saha hakimiyeti oldukça güçlü. Eğer bu bir karşılıklı tutma oyunu ise tutan değil tutulan taraf Siyahın kendisi. Siyah 20/11 ile tek pulunu kurtarsa dahi Beyaz atak bölgesinde hızla çoğalacak ve seri şekilde kapılanmaya başlayacak. Madem kıracak ve kapılanacak içeride üstümüze kapı almasındansa dışarıda kapılanması ya da kırması şu durumda daha makbul. 23/14 den sonra 20 noktasındaki Siyah pul oldukça tehditkar olacak. Her türlü açık vuruş Beyaz için ölümcül olacak. Özetle 23/14 ile yayılmak göründüğü kadar riskli değil ve nihayetinde Siyah öyle ya da böyle oradan kaçışı denemek zorunda.

Aslında önde olduğun yarışlarda çapayı kırma fikri bize yabancı değil. Kit Woolsey’ in “Öndeysen Yarış” kanunu burada da yaşamaya devam ediyor. Elbette çapa kırma kararında tek faktör yarış değil. Aşama aşama devam edeceğiz.

Atila Malçok, Sabri Büyüksoy

Facebookmail
tavlavehayat on Facebooktavlavehayat on Youtube
tavlavehayat
Tavla ile hayatı örtüştürüp güzellikler aksettirmeyi hedefliyoruz.
---
For the sake of beauty we aim to interweave backgammon and life together.

Published by

tavlavehayat

Tavla ile hayatı örtüştürüp güzellikler aksettirmeyi hedefliyoruz. --- For the sake of beauty we aim to interweave backgammon and life together.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *